×

COVID-19: Pogledajte najnovije informacije u vezi COVID-19.

Manastir Mileševa: Beli anđeo za čitav svet

Piše: Nikola Stojković

Manastir Mileševa nalazi se u neposrednoj blizini Prijepolja, u dolini reke Mileševke. Od Beograda je udaljen 290 km i može se doći autoputem Miloš Veliki. Put vas dalje vodi kroz Čačak, Požegu, Užice, Zlatibor, Novu Varoš i nakon 6 km od Prijepolja, dolazite pred manastir.

Sam prilaz je veoma lep. U daljini ćete prvo ugledati kupole manastira (koje su inače neobično visoke za raški stil), a potom i čitav kompleks sa konacima i manastirskom riznicom.

Manastir je u prvoj polovini XIII veka podigao kralj Vladislav (sin kralja Stefana Prvovenčanog). I baš kao što je njegov otac podigao Žiču, a deda Studenicu, tako je i on sagradio Mileševu kao grobnu crkvu. Svi pomenuti manastiri izgrađeni su u raškom stilu koji je bio karakterističan za doba Nemanjića (XII i XIII vek).

Arhitektura manastira

Kao što je karatkeristično za rašku arhitektonsku školu, crkva je jednobrodna bazilika prvobitno sa jednom kupolom nad centralnim delom. Tek kasnije prilikom restauracije, dodata je kupola i nad pripratom. Takođe, na fotografiji se može videti da crkva ima dve bočne, niske pevnice, i dve bočne apside. Manastirska crkva je posvećena Svetom Vaznesenju Gospodnjem.

Manastir MileševaManastir Mileševa

Prvobitno je izgrađen naos crkve i priprata, a godine 1235., manastir Mileševa dobija još jednu pripratu. Kralj Vladislav je nju dozidao kako bi tu sahranio svog strica Savu. Sveti Sava je bio prvi srpski arhiepiskop i sa svojim bratom je podigao manastir Žiču (nedaleko od Kraljeva) i u nju smestio sedište srpske arhiepiskopije. Na svom putu po zemljama Istoka, Sava se razboleo i umro u Trnovu (Bugarska) 1236. godine. Njegovo telo je preneto u manastir Mileševa godinu dana kasnije i tu je sahranjen u priprati koju je kralj Vladislav dozidao.

Mileševa tim činom postaje kultno mesto, podiže se ugled i inače poštovanom i cenjenom manastiru. Manastir postaje mesto hodočašća u koji dolaze brojni vernici. To je možda i bio razlog zbog čega su Turci 1594. godine odneli mošti Svetog Save u Beograd i spalili ih na Vračaru. Time su, verovatno, želeli da unište kult koji je Sveti Sava imao u srpskom narodu. Ne samo da nisu uspeli u tome, nego se danas na tom mestu nalazi najveći pravoslavni hram na Balkanu – hram Svetog Save.

U manastiru Mileševa je radila jedna od prvih srskih štamparija. Kao i drugi objekti, Mileševa je doživela izvesna stradanja. Turci su konake spalili, a manastir opljačkali. Postoje neki podaci da je crkva opljačkana još jednom, krajem XVIII veka.

Najvažnija obnova je izvedena u drugoj polovini XIX veka. Tada su podignuti krovovi i kupole, dozidana poluporušena apsida. Ne može se sa sigurnošću tvrditi, ali čini se da je tom prilikom crkvi naneta i velika šteta! Pretpostavlja se da je porušen zid između naosa i unutrašnje prirpate i da je tada srušena kompozicija Uspenje Bogorodice kao i deo Nemanjinog portreta. Činjenica je da je unutrašnji prostor naosa znatno proširen, ali je crkvi naneta trajna šteta.

Slikarstvo manastira Mileševa

Rekli smo da je manastir doživeo velika stradanja, zbog čega i ne čudi da su freske delimično čuvane. Freske manastira spadaju u red monumentalnog slikarstva našeg srednjeg veka. Nisu očuvane ni u prvobitnom izgledu ni u broju. Prazna je kupola, prazni su svodovi i gornji delovi zidova.

Među freskama najviše se ističe Beli anđeo – deo kompozicije Mironosice na Hristovom grobu. Na kompoziciji se vidi anđeo u belom hitonu, koji pokazuje na prazan grob Isusa Hrista, ukazujući na čudo Hristovog vaskrsenja.

Osim ove kompozicije, uočavaju se i vladarski portreti: figura Stefana Nemanje, Svetog Save, Stefana Prvovenčanog, kralja Radoslava itd. Takođe, na freskama se može videti i praznik Blagovesti, zatim freska Mladog apostola itd.

Fotografisanje unutrašnjosti je zabranjeno, ali neke od kompozicija možete pogledati ovde.

Da li ste znali?

Prvi satelitski prenos video signala između najstarijeg kontinenta i Severne Amerike uspostavljen je 60ih godina prošlog veka, a među prvim kadrovima prikazana je freska Belog anđela, zbog čega je Beli anđeo prepoznat kao simbol mira! Freska se nalazi u crkvi, na južnoj strani (u naosu)

Odmorite se u manastirskom kompleksuOdmorite se u manastirskom kompleksu

Nakon što završite obilazak manastira, možete sedeti u porti na klupicama i jednostavno uživati u tišini. Ovde se jedino mogu čuti žubor potoka i crkvena zvona. Isto tako, možete izaći iz porte i odmah preko puta se nalazi suvenirnica, a odmah do nje gostionica u kojoj možete popiti kafu, pojesti nešto slatko, a platiti spram svojih mogućnosti. Takođe, moguće je prenoćiti u konacima manastira Mileševa.

Kontakt telefon za rezervaciju konaka za prenoćište: +38164 800 49 59 ili putem mejla milesevakonak@gmail.com

Autor fotografija: Nikola Stojković

Ja sam Nikola. Zaljubljenik u putovanja, dobre knjige i ukusnu hranu. Po struci sam master turizmolog. Kao autor ovog bloga i licencirani turistički vodič, želim da razvijem svest ljudi o značaju turističkih kretanja, prvenstveno po Srbiji. Kako bi putovali po Evropi i svetu, potrebno je da prvo upoznamo kvalitete naše zemlje. Pored bloga, moj rad možete pratiti i na društvenim mrežama.

Pročitajte još...

Borsko jezero: Gde vazduh miriše na borove

Kroz ovaj tekst ću vam prikazati jednu destinaciju

Vodič kroz Taru

U zapadnoj Srbiji smešten je masiv planine Tare ko

Krupajsko vrelo: Putevima homoljskog kraja

Ovo je jedna od destinacija koju planiram godinama

Evo zašto da odete u Loznicu

Iako vam Loznica možda nije usput, isplanirajte ne

Šta treba da znate o Požegi i Užicu

Požega i Užice su dva grada pored kojih većina put

Budite informisani

Prijavite se

Bilten Turističke organizacije Srbije